86. rocznica Krwawej Środy: Olkusz pamięta o ofiarach niemieckiego terroru

W środę, 31 lipca, minęła 86. rocznica Krwawej Środy – jednego z najbardziej tragicznych wydarzeń w historii Olkusza. Mieszkańcy, władze miasta i kombatanci oddali hołd ofiarom niemieckiego terroru, składając kwiaty pod tablicą pamiątkową na olkuskim rynku. To dzień, w którym miasto zatrzymuje się, by przypomnieć o bestialstwie okupanta i bohaterstwie zwykłych ludzi.

Hołd na olkuskim rynku

W uroczystościach rocznicowych wziął udział Burmistrz Olkusza Roman Piaśnik, a także przedstawiciele lokalnych organizacji społecznych, na czele z kombatantami. Pod płytą pamiątkową złożono wiązanki kwiatów, oddając cześć wszystkim, którzy ucierpieli w wyniku niemieckich represji. To symboliczny gest, który ma przypominać o tragicznych wydarzeniach sprzed ponad ośmiu dekad.

Burmistrz podkreślił, jak ważne jest pielęgnowanie pamięci o przeszłości. – Krwawa Środa pozostaje jedną z najboleśniejszych kart w historii naszego miasta. Co roku spotykamy się, aby oddać hołd wszystkim ofiarom niemieckiego terroru i przypominać kolejnym pokoleniom o wydarzeniach, które na zawsze odcisnęły piętno na Olkuszu. Pamięć o tamtych tragicznych chwilach jest naszym wspólnym obowiązkiem – mówił Roman Piaśnik.

Dramatyczne wydarzenia lata 1940 roku

Krwawa Środa nie była jednak pojedynczym aktem przemocy, lecz kulminacją serii represji, które rozpoczęły się już w połowie lipca 1940 roku. Wszystko zaczęło się od nocy z 15 na 16 lipca, kiedy to do willi doktora Juliana Łapińskiego na Parczach wtargnął włamywacz. Zaskoczony przez zakwaterowanego tam niemieckiego funkcjonariusza, oddał w jego kierunku śmiertelny strzał. Ta tragiczna pomyłka stała się pretekstem do brutalnego odwetu.

Następnego dnia, 16 lipca, Niemcy rozstrzelali na Parczach dwudziestu Polaków – piętnastu więźniów przywiezionych z Mysłowic oraz pięciu olkuszan. Ich domy i mienie zostały skonfiskowane, a willa doktora Łapińskiego – spalona. To był dopiero początek terroru, który miał osiągnąć swoje apogeum pod koniec miesiąca.

Noc koszmaru: 30/31 lipca 1940 roku

Najtragiczniejsze wydarzenia rozegrały się w nocy z 30 na 31 lipca. Miasto zostało otoczone przez oddziały policji, SS i żandarmerii. Od około godziny 3:00 nad ranem Niemcy wyciągali z domów wszystkich mężczyzn w wieku od 14 do 55 lat. Spędzano ich w wyznaczone miejsca: na olkuski rynek, place przy szkole powszechnej (obecnie Szkoła Podstawowa Nr 1), Kasie Chorych (obecnie Starostwo Powiatowe), szkole rzemieślniczej (obecnie Zespół Szkół Nr 1), a także na dawny Rynek Czarnogórski (obecnie Skwer) i plac między ulicą Żuradzką a linią kolejową.

Na tych punktach zbornych rozgrywały się sceny niewyobrażalnego okrucieństwa. Mężczyźni byli bici, maltretowani i poniżani. Ze szczególnym bestialstwem traktowano olkuskich Żydów. Podczas próby ucieczki zastrzelony został pracownik olkuskiego magistratu Tadeusz Lupa. Ciężko pobity został również olkuski Żyd Majer, który posiadał obywatelstwo Stanów Zjednoczonych. Około dwunastu ciężko pobitych mieszkańców wywieziono do więzienia w Sosnowcu, a część ofiar zmarła w kolejnych dniach w wyniku odniesionych obrażeń.

Dlaczego to takie ważne dla Olkusza?

Krwawa Środa to nie tylko sucha data w podręcznikach historii. To wydarzenie, które na zawsze zmieniło społeczność Olkusza. Ofiary były naszymi sąsiadami, ojcami, braćmi – zwykłymi ludźmi, którzy znaleźli się w niewłaściwym miejscu o niewłaściwej porze. Pamięć o nich to fundament lokalnej tożsamości i przestroga przed konsekwencjami nienawiści i totalitaryzmu. Dlatego tak ważne jest, aby kolejne pokolenia olkuszan znały tę historię i rozumiały, jak kruchy jest pokój.

Co dalej?

Obchody rocznicowe to nie tylko moment zadumy, ale także zobowiązanie do przekazywania wiedzy młodszym. Władze miasta zapowiadają dalsze działania edukacyjne i patriotyczne, które mają na celu utrwalanie pamięci o ofiarach Krwawej Środy. Mieszkańcy mogą również odwiedzać miejsca pamięci, takie jak tablica na rynku, by oddać hołd pomordowanym. Pamięć trwa – i to od nas zależy, czy nigdy nie zgaśnie.

Informacje przekazał Urząd Miasta i Gminy w Olkuszu.