Westerplatte 2025: Twarda lekcja dla wolnego świata. „Nie możemy powtórzyć Monachium”

Lekcja z 1939 roku: osamotniony kraj to kraj przegrany

Na Westerplatte, gdzie 1 września 1939 roku rozpoczęła się niemiecka agresja na Polskę, odbyły się uroczystości upamiętniające 87. rocznicę wybuchu II wojny światowej. To miejsce – symbol bohaterstwa i ofiary – stało się punktem odniesienia dla współczesnych wyzwań geopolitycznych. Premier Donald Tusk, zwracając się do zgromadzonych, w sposób jednoznaczny nawiązał do historycznych błędów, które doprowadziły do największego konfliktu zbrojnego w dziejach.

– „Dzisiaj głośno z Westerplatte krzyczymy do całego wolnego świata: bądźcie solidarni! Musimy dzisiaj pomóc przetrwać Ukrainie. Nie możemy powtórzyć tamtych błędów. Nie może się powtórzyć Monachium. Nie może powtórzyć się ta upiorna, bezradna, bezsilna polityka ustępowania złu” – mówił szef rządu, nawiązując do układu monachijskiego z 1938 roku, który otworzył Hitlerowi drogę do dalszej agresji.

Zdaniem premiera, najważniejszym wnioskiem z września 1939 roku jest to, że państwo napadnięte przez agresora nigdy nie może zostać samo. Współcześnie to Rosja jest agresorem, a odpowiedzialnością całego Zachodu jest stanowcza i jednomyślna postawa wobec jej działań. Tusk podkreślił, że Polska opiera swoje bezpieczeństwo na własnej sile oraz realnych sojuszach, w których odgrywa istotną rolę – ale nigdy więcej nie może powtórzyć się sytuacja, w której los kraju zależy wyłącznie od bohaterstwa osamotnionych żołnierzy.

Obrona Westerplatte: bohaterstwo bez szans na zwycięstwo

Historyczne realia obrony Wojskowej Składnicy Tranzytowej są przestrogą dla współczesnych decydentów. W przededniu wybuchu wojny załoga Westerplatte liczyła około 20 razy mniej żołnierzy niż siły niemieckie, które przypuściły atak. Nawet jednak większa liczebność obrońców nie dałaby Polsce szans na zwycięstwo – ponieważ świat pozwolił Hitlerowi na rozpętanie wojny i bezkarną agresję. Jak przypomniał premier, przed 1939 rokiem bagatelizowano zagrożenie, powtarzając: „to tylko Czechy”, „nie będziemy umierać za Gdańsk”, „może uda się uniknąć wielkiej wojny”.

– „Dzisiaj naszym zadaniem jest przede wszystkim wyciągnąć lekcję, wyciągnąć mądre wnioski, tak, aby nie musieć nigdy więcej polegać na bohaterstwie żołnierzy osamotnionych, na bohaterstwie tych, którzy czekali na reakcję sojuszników” – podkreślił Donald Tusk. To właśnie dlatego współczesna polityka bezpieczeństwa musi opierać się na twardych sojuszach, a nie na złudnych nadziejach czy politycznych zaklęciach.

Premier przypomniał również o odpowiedzialności za wybuch II wojny światowej, która – jak mówił – „spada na hitlerowskie Niemcy, a także na sowiecką Rosję”. – „Tu nie ma żadnych dwuznaczności. To było, jest i będzie oczywiste dla każdego przyzwoitego człowieka, niezależnie od tego, gdzie się urodził i jakiej jest narodowości” – dodał, podkreślając, że pamięć historyczna nie może być przedmiotem politycznych negocjacji.

Ukraina to dzisiaj Westerplatte: konsekwencje dla Europy

Obecnie za polską wschodnią granicą trwa wojna, która – jak podkreśla premier – jest kontynuacją imperialnej polityki Rosji. Tysiące ludzi, w tym dzieci, ginie pod bombami w Ukrainie. Dlatego doświadczenia przeszłości stają się niezwykle aktualne. – „Jeśli my dzisiaj powiemy ‘to tylko Ukraina’, to ktoś za kilka miesięcy, za rok, za dwa powie znowu ‘to tylko Polska’” – ostrzegał Tusk. Jego zdaniem, najbliższe miesiące mogą być kluczowe nie tylko dla niepodległości Ukrainy, ale również dla bezpieczeństwa Polski i całego wolnego świata.

Premier zwrócił uwagę, że Polska już dziś jest celem prowokacji i aktów dywersji, a podobne agresywne działania dotknęły także Finlandię, Łotwę, Litwę, Estonię, Rumunię, Danię, a ostatnio Niemcy – gdzie doszło do incydentu z dronem w Lipsku. – „Za chwilę się dowiemy, że to rosyjskie służby zorganizowały prowokację dronową w Lipsku. To może także i Niemcy, i Francuzi, i Włosi, i Hiszpanie, wszyscy bez wyjątku, wszystkie narody i wszyscy przywódcy wolnego świata zrozumieją, że w obliczu zła nikt nie może zostać sam” – powiedział, przyznając jednocześnie: „Wiem – za dużo słów, za mało czynów”.

W obliczu tych zagrożeń, zdaniem premiera, konieczna jest solidarna i wspólna odpowiedź państw europejskich. Sojusz Północnoatlantycki nie może być sojuszem „na papierze”. Historia Westerplatte przypomina, że bohaterstwo żołnierzy jest bezcenne, ale nie może zastępować siły państwa i solidarności sojuszników. Mając w pamięci 80 milionów ofiar II wojny światowej, w tym 6 milionów obywateli polskich, świat nie może pozwolić sobie na powrót do polityki ustępstw.

Znaczenie dla mieszkańców Olkusza i regionu

Dla mieszkańców Olkusza i całego powiatu olkuskiego przesłanie z Westerplatte ma wymiar szczególny. To właśnie w naszej społeczności – podobnie jak w całej Małopolsce – pamięć o ofiarach wojny jest wciąż żywa. Lokalne cmentarze, pomniki i miejsca pamięci, takie jak cmentarz parafialny w Olkuszu czy mogiły powstańcze w okolicznych miejscowościach, przypominają o tragedii, która dotknęła nasze rodziny. Wiele olkuskich rodzin straciło swoich bliskich w czasie II wojny światowej – zarówno w walkach, jak i w obozach koncentracyjnych.

Dziś region olkuski, podobnie jak cała Polska, odczuwa skutki wojny w Ukrainie – od wzrostu cen energii i żywności, po obecność uchodźców, którzy znaleźli schronienie w naszych domach. Lokalne firmy, szkoły i instytucje muszą mierzyć się z nowymi wyzwaniami. Dlatego apele o jedność i solidarność nie są dla nas abstrakcją – to codzienna praktyka. W Olkuszu, gdzie działa wiele organizacji pozarządowych wspierających osoby z doświadczeniem uchodźczym, widzimy, jak ważne jest, by nikt nie został sam.

Jednocześnie, jak podkreśla premier, bezpieczeństwo Polski nie może zależeć wyłącznie od bohaterstwa żołnierzy. Dla mieszkańców Olkusza oznacza to także konieczność inwestycji w obronność, infrastrukturę krytyczną i służby ratownicze – od remizy OSP w Bolesławiu po szpital powiatowy w Olkuszu, który musi być przygotowany na różne scenariusze. To właśnie lokalne instytucje stanowią pierwszy filar odporności społeczności na zagrożenia.

• 1 września 1939 r. – niemiecki atak na Westerplatte, początek II wojny światowej
• 20-krotna przewaga sił niemieckich nad załogą składnicy
• 80 mln ofiar II wojny światowej, w tym 6 mln obywateli polskich
• 87. rocznica wybuchu wojny – obchody na Westerplatte w 2025 r.
• Rosyjskie prowokacje i akty dywersji w: Polsce, Finlandii, Łotwie, Litwie, Estonii, Rumunii, Danii i Niemczech

Obchody na Westerplatte w 2025 roku – podobnie jak w latach ubiegłych – zgromadziły przedstawicieli najwyższych władz państwowych, kombatantów, harcerzy oraz mieszkańców całej Polski. To właśnie to miejsce, gdzie historia spotyka się ze współczesnością, stało się scenerią dla najważniejszego przesłania: świat musi wyciągnąć wnioski z przeszłości, zanim będzie za późno. Pytanie, czy te słowa zostaną poparte czynami – pozostaje otwarte.